Gót chân Achilles của NATO là hành lang Suwalki

Hành lang Suwalki là dải đất dài 100 km giữa Lithuania và Ba Lan. Vùng đất này có tầm quan trọng chiến lược đối với Liên minh Bắc Đại Tây Dương, vì nó kết nối các nước Baltic với các thành viên NATO khác và là tuyến đường quan trọng để chuyển quân và vũ khí cho Đồng minh Baltic.

Hành lang Suwalki

Tuy nhiên, hành lang này lại rất dễ bị tổn thương do nó được bao bọc bởi vùng đất Kaliningrad của Nga về phía tây bắc và lãnh thổ Belarus ở phía đông nam. Chính vì lẽ đó, nó có thể trở thành mục tiêu tấn công lý tưởng của Nga trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự với NATO. Hồi tháng 3/2022, Kênh truyền hình nhà nước Nga đã bắt đầu đề cập tới vấn đề xung quanh hành lang đất liền Suwaki. Người Nga cho rằng hoạt động quân sự» của Nga tại khu vực này sẽ diễn ra nhanh chóng và dễ dàng hơn so với cuộc chiến ở Ukraine.

Trong báo cáo từ năm 2018 của Trung tâm Chính sách châu u (CEPA), các nhà phân tích đã ghi nhận rằng, Hành lang Suwałki là nơi hội tụ nhiều điểm yếu trong chiến lược và thế lực của NATO. Do đó, Suwalki được coi là phần biên giới dễ bị tổn thương nhất của NATO trước Nga.

Chỉ cần Nga chiếm giữ hành lang này, họ sẽ cắt đứt các nước Baltic khỏi các đồng minh, làm tê liệt liên lạc và gây khó khăn cho viện trợ quân sự và nhân đạo. Vào năm 2016, các nhà nghiên cứu tại RAND think tank dự đoán rằng các lực lượng Nga có thể chiếm các thủ đô của Estonia và Latvia trong 60 giờ nếu NATO không chi viện. Vì vậy, trong trường hợp xảy ra chiến tranh với Nga, Liên minh quân sự bắc đại tây dương cần phải giữ lãnh thổ này nằm dưới sự kiểm soát của Ba Lan và Litva.

Ngoài ra, các hệ thống phòng không tiên tiến của Nga có thể làm tê liệt không phận ở các nước Baltic và Ba Lan. Các hệ thống S-300 và S-400 của Nga được triển khai ở Kaliningrad và gần St.Petersburg, kết hợp với hệ thống phòng thủ tên lửa ở Belarus, giúp cung cấp một không gian kiểm soát lớn cho Moscow. Nó có thể làm tê liệt hoàn toàn các hành động của NATO vì Nga sẽ có cơ hội phong tỏa hành lang Suwalki và các quốc gia xung quanh không chỉ trên đất liền mà còn là trên không. Đây là cơn ác mộng của các nước Baltic và Ba Lan.

Tuy nhiên, vì Ba Lan và Lithuania đều là một phần của NATO, nên khi Nga tấn công họ, Nato sẽ kích hoạt Điều 5 của liên minh, trong đó nói rằng các nước khác sẽ coi cuộc tấn công vào một thành viên của khối này là một cuộc tấn công chống lại cả khối. Và điều này chính là một kịch bản tồi tệ nhất. Nói cách khác, nó là cuộc chiến trực diện giữa Nga và NATO. Điều này có thể dẫn tới thế chiến 3, khi căng thẳng tiếp tục leo thang.

Đối với Nga, hành lang Suwalki có tầm quan trọng chiến lược vì đây là tuyến thông tin liên lạc trên bộ và trên không giúp kết nối khu vực Kaliningrad với lãnh thổ nội địa Nga. Ngoài ra, trụ sở Hạm đội Baltic của Liên bang Nga được đặt tại Kaliningrad. Với NATO, đây lại là huyệt tử của họ. Do vậy, chỉ cần Nga tấn công và giành quyền kiểm soát hành lang này, thì nó sẽ là một viên đạn găm trúng trái tim. Đây là thành trì trong lòng kẻ thù của Nga, cho nên khi xảy ra xung đột, sẽ rất khó cho Nato để có thể chống đỡ từ 2 phía.

Vậy NATO sẽ phải làm gì để che đậy gót chân Achilles của mình?

Nhiều chuyên gia cho rằng, cách tốt nhất là bảo vệ nguyên trạng trong khu vực, ngừng hành động khiêu khích Nga. Nói cách khác, không nên biến các nước Baltic và Ba Lan trở thành UKraine thứ 2. Hồi tháng 3, Foreign Policy đã đăng tải một bài báo có tiêu đề: NATO phải chuẩn bị để bảo vệ điểm yếu nhất của mình — Hành lang Suwalki. Báo cáo này trích dẫn ý kiến của các chuyên gia phân tích khi họ liên tục yêu cầu NATO chuẩn bị để bảo vệ ‘gót chân Achilles’ của mình ngay từ khi bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine.

Đáng buồn là. Ngày 15/6, USnews lại đưa tin rằng, các nước Baltic muốn có thêm sự bảo vệ từ NATO, nhưng họ sẽ không nhận được những gì mà họ muốn.

Báo cáo này viết, trước khi cuộc chiến nổ ra ở Ukraine, các nước Baltic muốn liên minh tăng cường sự hiện diện của mình lên gấp 10 lần, cũng như bổ sung thêm hệ thống phòng thủ trên không và trên biển.

Mặc dù, nhiều trong số 30 đồng minh của NATO ở châu u và Hoa Kỳ ủng hộ việc kêu gọi một lực lượng lớn hơn, nhưng trên thực tế, các nước khác chỉ có thể cam kết duy trì mức quân số cao hơn, bố trí trước nhiều thiết bị, vũ khí và đạn dược hơn trong khu vực và hứa hẹn sẽ nhanh chóng đưa quân tiếp viện nếu xảy ra xung đột.

Ảnh chụp bài báo của US News, NATO từ chối tăng cường quân sự ở Baltic

Các nhà ngoại giao và quan chức NATO cho biết với cam kết tiếp viện nếu Nga chuẩn bị tấn công. Việc lập kế hoạch cho các hệ thống phòng thủ trên không và hàng hải mới sẽ được đưa ra sau khi Nga nổ súng.

Nhiều thành viên, bao gồm cả Anh và Mỹ, không ủng hộ việc xây dựng các căn cứ mới lâu dài ở Baltics. Ba nhà ngoại giao nói với Reuters rằng nó sẽ tiêu tốn hàng tỷ đô và khó có thể duy trì: Các quốc gia có thể không có đủ quân đội và vũ khí, và sự hiện diện thường trực sẽ rất khiêu khích đối với Moscow.

“Sẽ không có đủ binh sĩ NATO đóng quân tại các nước Baltic để tạo ra một phân khu”, một nhà ngoại giao NATO cho biết. Trước Việc các nước baltic yêu cầu sự hiện diện của 15.000 quân nhân và nhiều hỗ trợ hơn từ đồng minh Nato, Ông ấy nói rằng bất kỳ hành động nào cũng phải có sự tính toán cẩn thận và bền vững.

Qua những động thái trên có thể thấy thái độ lơ là của Mỹ đối với các quốc gia Baltic. Tức là, họ cũng chỉ dừng lại ở cam kết và lời nói, còn hành động thực tế thì phải đợi tới khi có hậu quả thì mới ra tay. Nó giống với kịch bản đã xảy ra ở Ukraine.

Do đó, với việc Mỹ và NATO tỏ ra thờ ơ trước các mối quan tâm của 3 nước Baltic nhưng lại thường xuyên khiêu khích Nga, điều này có thể mang đến cơn ác mộng cho không chỉ đối với Lithuania mà còn đối với cả Estonia và Latvia. Bây giờ thì chúng ta đã hiểu lời đe dọa mà Bộ Ngoại giao Nga đã tuyên bố, coi hành động của Lithuania là động thái ‘thù địch công khai’, và lời đe doạ này có thể trở thành sự thật nếu các bên không ngừng khiêu khích nhau.